مهر 98 و یک کلاس درس باحال

مهر شروع شد و مدرسه آمد اما چه کاری می توان انجام داد تا مدرسه در ذهن مخاطبان آن فضایی دوست داشتنی  بیابد ؟

یکی از کار هایی که بسیار اهمیت دارد بحث توجه و مراقبت درکلاس درس است که سعی می کنیم خیلی کامل به آن بپردازیم.Image result for ‫توجه در کلاس‬‎

Image result for ‫توجه در کلاس‬‎
بيشتر دانش آموزان با آن كه با دقت و تمركز سر كلاس درس حاضر مي شوند، اما در موقع تدريس معلم پس از چند دقيقه حواسشان كاملاً پرت مي شود و زماني هم كه به خود مي آيند چند دقيقه اي از وقت كلاس گذشته است، درحالي كه آنها ذهن خود را با افكار پراكنده مشغول كرده بودند. حتماً شما هم دانش آ موزاني را ديده ايد كه فقط سر كلاس به درس گوش فرا مي دهند و در خانه بسيار كم مطالعه مي كنند. برعكس آن ها كساني هم هستند كه ساعت ها در منزل مطالعه مي كنند ولي همواره از نمره كم خود مي نالند. بنابراين مي بينيم كه زمان مطالعه مهم نيست بلكه زمان مطالعه مفيد و تمركزي كه برآن دارند اهميت دارد

Image result for ‫توجه در کلاس‬‎
البته در اين ميان روش تدريس معلم هر چقدر خوب و جذاب باشد، نمي توان كاملاً اطمينان حاصل كرد كه دانش آموز در تمام مدت تدريس برروي صحبت هاي معلم تمركز داشته است. بنابراين در اين مواقع معلمان مي توانند از چند روش استفاده كنند. از آن جا كه مدت زمان تمركز بچه ها به تناسب سن آنها متفاوت است. برخي مواقعي دانش آموزان به ميزان نسبتاً كمي مي توانند روي صحبت هاي معلم متمركز شوند. بنابراين معلم نبايد تمركز طولاني روي درس را از دانش آموز خود انتظار داشته باشد. بلكه بايد سعي كند درس را با ريتم و آهنگ يكنواخت ارائه نكند.Image result for ‫توجه در کلاس‬‎
به عبارتي ديگر گاهي با لحن جدي، گاهي مهربان و آرام و گاهي استوار سخن بگويد. معلمان هنگام تدريس براي اين كه از تمركز داشتن دانش آموزان خود مطمئن باشند بايد به چهره يكايك آنها نگاه كنند. ضمن آن كه با چشم و صورت كلاس را دور زدن هم مي توان ميزان تمركز دانش آموزان را سنجيد. گاهي نيز با طرح سؤالي اين ميزان سنجيده مي شود.

Image result for ‫توجه در کلاس‬‎
سؤال هاي معمولي و ساده راه مؤثر و در عين حال نامحسوسي براي برگرداندن توجه دانش آموزان به كلاس است. ضمن آن كه معلمان توجه داشته باشند كه در هنگام تدريس تند و تند در كلاس قدم نزند و به طور مداوم دست و سر خود را حركت ندهند. زيرا اين حركات اضافي باعث بر هم زدن تمركز دانش آموزان مي شود. علاوه بر اين آنها سعي كنند جملات خود را آرام و با زبان گويا و ساده بيان كنند و حتي الامكان با لهجه خاصي صحبت نكنند. هنگام تدريس نيز تمام مدت جلوي در كلاس نايستيد چرا كه در آن صورت ساير نقاط كلاس به منطقه تحت كنترل دانش آموزان تبديل مي شود. بنابراين بهتر است در تمامي نقاط كلاس حضور پيدا كنند. با اين روش نظارت خود را برهمه كلاس اعمال خواهند كرد.
براي ايستادن در جلوي كلاس هم بهتر است يكي از گوشه ها را انتخاب كنند. چون با اين روش مي توان همه كلاس را زير نظر گرفت. قبل از شروع تدريس به دانش آموزان بگوييد كه در پايان درس امروز چند سؤال پرسيده مي شود و به هر كس كه پاسخ صحيحي دهد امتيازي تعلق مي گيرد. از اين طريق تمركز دانش آموز روي درس بيشتر خواهد شد. معلمان قبل از ورود به كلاس خود را در آيينه ببينند تا ظاهري آراسته و منظم در كلاس درس داشته باشندImage result for ‫توجه در کلاس‬‎

زماني كه ذهن ساكت و آرام است خواب به سراغ دانش آموز مي آيد. مطالعه اجمالي قبل از كلاس و اطلاعات پيش از حضور در كلاس در تمركز دانش آموز نقش مهمي ايفا مي كند. اين كار نه با هدف صحبت كردن و خودنمايي بيشتر بلكه براي ايجاد يك نوع كنجكاوي و علاقه مندي و تمركز حواس به كار گرفته مي شود. همواره نيز سعي كنيددر كلاس در رديف جلو بنشينيد. زيرا كساني كه صندلي هاي جلويي را اشغال مي كنند در ميدان ديد خود فقط معلم و تخته سياه را خواهند داشت. اما كساني كه در رديف هاي دوم تا آخر كلاس مي نشينند، افراد رديف هاي انتهايي كلاس را كه جمعيت زيادي را دربرمي گيرد، مي بينيد. چشم كساني كه در انتهاي كلاس مي نشينند كوچكترين حركات افراد جلويي را زير نظر مي گيرد. اين امر حواس پرتي را موجب مي شود. بنابراين جلو نشستن تمركز حواس را افزايش داده و به تبع آن به پيشرفت تحصيلي كمك مي كند

روش های جلب توجه

چقدر خوب بود اگر دانش آموزان همگی به آرامی در کلاس درس می نشستند وبه دقت آماده یادگیری می شدند. ولی طبیعت انسان جوان اینگونه نیست! در اینجا چند پیشنهاد جهت غلبه بر نا آرامی های کلاس درس ارائه می شود. اما به یاد داشته باشیم که برای افراد مختلف ، توصیه های متفاوتی نیاز است، بنا براین باید به سبک خود متکی باشیم.

1. سعی کنید در ابتدای امر کاری انجام ندهید

خیلی آرام و مطلقا ً ساکت در جایی بایستید، دانش آموزانی که نسبت به بقیه به شما نزدیکتر هستند این رفتار را مشاهده خواهند کرد و خبر آن به تدریج در کلاس پخش می گردد.

2. فریاد نکشید!

هر چند همه دانش آموزان هنوز ساکت نشده باشند ، ولی هرگز به تبعیت از غریزه خود، با آخرین صدای گلوی خود فریاد نزنید «ساکت باشید»! در عوض با دو یا سه تن از دانش آموزانی که از قبل آماده گوش دادن به شما شده اند. صحبت کوتاهی را به آهستگی شروع نمائید.

3. از حس کنجکاوی انسان استفاده کنید

گاهی اوقات با استفاده از نجوا کردن می توانید این کار را انجام دهید! طبیعت انسان ایجاب می کند که او هیچ چیز را از دست ندهد. با دانش آموزانی که نسبت به بقیه به شما نزدیک تر هستند تقریبا ً در گوشی صحبت کنید. آنگاه خواهید دید که بقیه دانش آموزان دست از صحبت برمی دارند وبه شما گوش خواهند داد.

4. به طور ناگهانی و غیر منتظره به سراغ دانش آموزان بی دقت بروید

برای دانش آموزانی که به نظر می رسد از قبل به شما گوش می داده اند. سوالی رامطرح کنید ولی سوال را به نام دانش آموزی که به نظر می رسد در کلاس بی دقت است ختم کنید. در حالی که همه چشم ها به طرف دانش آموز بی دقت گردش می کند. می توان تأثیر شناسایی دانش آموزی که از نظر همکلاسی هایش در حال گوش دادن به معلم نبوده را مشاهده نمود.

5- روش هایی را جهت وادار کردن دانش آموزان برای گوش دادن به کلاس درس ابداع کنید

با چیزی شروع کنید که نیاز به دقت در شنیدن داشته باشد. برای مثال نوار ویدیوئی و یا هر نواری که به آرامی در کلاس پخش شود.

6- انسانها ستایش و تمجید را دوست دارند

بجای اینکه به دانش آموزانی که هنوز به شما گوش نمی دهند غرولند کنید از افرادی که با دقت کارهایشان را انجام می دهند،به ویژه اگر در حالت غیر عادی این کار را بکنند، ستایش و تمجید به عمل آورید. از روش های جلب توجه ستایش و تمجید می باشد.

7- با یک تکلیف شروع کنید

جلسه تدریس را با مشغول نمودن دانش آموزان به انجام کاری آغاز کنید، راهنمائی های لازم را به صورت مواد کمک آموزشی تکثیر نمائید و یا اینکه آنها را از قبل روی تابلو بنویسید.

8- اهدافی را انتخاب نمائید

تعدادی از افراد فعال و معروف کلاس را انتخاب و با نام، آنها را مورد خطاب قرار دهید. در هنگام شروع یک درس تکالیف ویژه ای را به منظور انجام آن به این دانش آموزان به عنوان رهبران گروه های دانش آموزان محول نمائید.

9-هرج ومرج و بی انضباطی در کلاس را توهین به شخص خود تلقی نکنید

بلکه آن را ناشی از طبیعت انسان بدانید و این نکته را بدانید که برخی از دانش آموزان دوست دارند که کل زمان کلاس برایشان سرگرم کننده باشد.

10-تعدادی از دانش آموزان دوست دارند که کل زمان کلاس برای آنها سرگرم کننده باشد!

اگر قادر به انجام چنین کاری هستید( که البته ما در این مورد ضعیف عمل می کنیم ). درس را با گفتن مطلب واقعا سرگرم کننده ای برای آن دسته از دانش آموزانی که به نظر می رسند از قبل آرام شده اند آغاز کنید . بقیه افراد کلاس خیلی زود مشتاق خواهند شد که در این سرگرمی شرکت نمایند.

تفاوت‌های روانی و جسمانی دانش آموزان و ارتباط آن با توجه

در یک کلاس که دانش آموزان دارای مشترکاتی از قبیل سن ، جنس ، زبان ، جامعه و … تفاوت‌های زیادی هم با یکدیگر دارند. این تفاوت‌ها در سه نوع از شاگردان جلب توجه می‌کند. و البته منظور از تفاوت‌ها همان تفاوت‌های روانی و جسمانی است.

گروه اول

در بین شاگردان یک کلاس عده‌ای هستند که باصطلاح افراد بدون دردسر نامیده می‌شوند. که درس خوان و وقت‌شناس و بی‌آزار هستند، دوستان معدود و مانند خودشان دارند، سر بزیرند و حتی چندان سوال نمی‌پرسند اما تکالیف‌شان را انجام می‌دهند. برای امتحان دلشوره زیادی دارند و هیچ رقابت قابل ملاحظه‌ای بین آنها دیده نمی‌شود. در هیچ گروهی عضو نمی‌شوند، چون فکر می‌کنند چیزی برای عرضه ندارند. آنها اوقات فراغت را درس می‌خوانند تا عقب ماندگی که رغم خود دارند، جبران کنند.

گروه دوم

عده دوم افرادی هستند بسیار پر جنب و جوش و کمی هم خودخواه و خود مرکزبین ، هنگام ورود به کلاس سر و صدا راه می‌اندازند. تا معلم آماده درس گفتن بشود و یک دور کتابشان را دید می‌زنند و در طول درس معلم را یاری می‌دهند تا نشان دهند که پیش از او مطالعه کرده‌اند. نمرات متوسط است، اما هوشیار و زیرک هستند. غیر از کتاب‌های مدرسه به خواندن جملات و داستان‌ها علاقه نشان می‌دهند.

آنها به نمرات شاگردان آرام و درس خواندن حسادت می‌کنند و البته به نوعی معتقدند که آنها درس نمی‌خوانند بلکه همه چیز را حفظ می‌کنند. به نظر افراد این گروه سواد داشتن فقط حفظ کردن مطالب کتاب‌های درسی نیست. این افراد اهل ریسک کردن هستند. دوستان بسیار زیادی دارند چرا که جسور و سر زبان‌دار هستند و بچه‌ها چنین افرادی را دوست دارند. آنها حتی ممکن است برای جذب دوستان بیشتر سر جلسه امتحان افراد ضعیف را بوسیله تقلب یاری دهند.

آنها دوست دارند نماینده کلاس بشوند، به هر بهانه‌ای وارد دفتر مدرسه می‌شوند‌، تخته را قبل از معلم پاک کرده و در ردیف‌های اول می‌نشیند. گاهگاهی به تقلید از بزرگترها اخبار هم گوش می کنند. آنها همیشه از لحاظ سر و وضع آراسته ، تمیز و مرتب هستند. در گروه‌های نمایشی و سرود شرکت می‌کنند و دوست دارند قبل از همه انشائشان را بخوانند. حتی موقع معمولی صحبت کردن هم صدایشان بلند است. تعداد این افراد در کلاس زیاد نیست.

گروه سوم

عده سوم درست برخلاف عده اول می‌باشند. بنابراین ترجیحا آنها را افراد پر دردسر می‌نامیم. ردیف‌های آخر کلاس با چنین افرادی آشناست. آنها دوستان بخصوصی دارند، دوستانی که برخلاف مقررات مدرسه لباس می‌پوشند و وضع و ظاهر خود را درست می‌کنند. ظاهرا کلاس درس ، معلم و نمره برای این افراد اهمیتی ندارد. آنها موضع قدرت خود را جای دیگری یافته‌اند. درس خواندن آنها اجباری است که از سوی والدین و شاید هم اجتماع بر آنها تحمیل شده است. مردود شدن و تجدید شدن نه تنها برای آنها سهمناک نیست، بلکه خیلی عادی می‌نماید.

آنها به عنوان افرادی ناهنجار شناخته می‌شوند و این ، رفته رفته برای خود آنان نیز قابل قبول می‌شود. بنابراین به پرخاشگری و آزار و اذیت همکلاسی‌ها و هم مدرسه‌ای‌های خود می‌پردازند و به این ترتیب همیشه عده‌ای از آنها شاکی می‌باشند. با این حساب ترک تحصیل ، فرار از مدرسه ، گرایش به گروه‌های نامناسب ، بی بند و باری و… در بین این افراد به وفور یافت می‌شود.

تفاوت‌های فردی در قالب تفاوت‌های جسمانی دانش آموزان

*قدرت تکلم: قدرت تکلم در همه افراد یکسان نیست. بعضی از افراد از لکنت زبان ، بعضی از صدای گرفته و تودماغی ، بعضی از تندگویی و بعضی از کند تلفظ کردن رنج می‌برند. عده‌ای هم هستند که صدای رسا و گیرایی دارند، تلفظ کلمات را بطور صحیحی انجام می‌دهند. اما در هر صورت ، همه به نحو یکسانی در کلاس سهیم هستند.

یک فرد که صدای خوبی ندارد، یا موقع خواندن دچار مشکل می‌شود، نباید محکوم به سکوت شود، و معلم نباید در این مورد تبعیض قاتل شود. اگر صدای یک فرد دلنشین و زیباست، نحوه تلفظ کسی که کلمات را می‌جود و تندتند بیان می‌کند، نیاز به اصلاح دارد. معلم علاوه بر تشویق شاگردان در مورد تلفظ صحیح و فن بیان ، باید از مسخره شدن شاگردان مشکل‌دار توسط سایرین جلوگیری کند.

*ضعف بینایی: این ضعف عموما بین افراد شایع است و گاه به علت بی‌تفاوتی والدین ، بسیاری اوقات ناراحتی‌هایی مانند تنبلی چشم ، ضعف دوربینی ، نزدیک بینی ، آستیگماتیسم ، انحراف چشم و … را باعث می‌شود. اما یک معلم باید با تیزبینی افراد مشکل‌دار را تشخیص داده و موارد لازم را به خانواده‌ها هشدار دهد.

*مشکل شنوایی: این نوع ضعف معمولا دیرتر از ضعف چشم احساس می‌شود. غالبا فردی که مشکل شنوایی دارد، تصور می‌کند اطرافیان آرام صحبت می‌کنند. این عامل به خاطر خجالتی که شاگرد از معلم دارد، به راحتی بیان نمی‌شود. و به آسانی قابل تشخیص نیست. ولی می‌توان با دقت در املا نویسی و محاوره با او به این مشکل پی‌برد و مراتب درمان را پی‌گیری کرد.

*تفاوت در قوای جسمانی: در یک کلاس همواره افراد بلند قد و قوی بنیه احساس قدرت می‌کنند. آنها همکلاسی‌های کوتاه قد و ضعیف خود را تحقیر می‌کنند و به زور در هر کجا که دوست دارند می‌نشینند. به این ترتیب دانش‌آموزانی که جثه ضعیفی دارند و نمی‌توانند با آنها مقابله کنند، به آخر کلاس رانده می‌شوند. معلم در این مورد باید برخورد منطقی و صحیحی داشته باشد. اول باید به همه اطمینان بدهد که ردیف اول و آخر کلاس در صورتی که آنها دانش آموزان ساعی و خوبی باشند، تفاوتی با هم ندارند. و بعد باید آنها را با ردیف کردن و نشان دادن تفاوت‌های قدشان برای جایگزین شدن در جای خود متقاعد کند. البته در صورتی که یک فرد بلند و یک فرد کوتاه قد دوست باشند ، جدا کردن آنها تاثیر عاطفی بدی ، روی آنها می‌گذارد.

*چپ دست بودن: موضوعی که متاسفانه چندان اهمیت به آن داده نشده است، چپ دست بودن عده‌ای از افراد است. تمام امکانات موجود در کشورها برای افراد راست دست تدارک دیده شده است. در یک کلاس درس ، معلم باید تعداد چپ دست‌ها را شناسایی کرده و صندلی مناسب برای این افراد سفارش دهد تا آنها نیز با مشکل مواجه نشوند.

آینده بحث

تفاوت‌های فردی ، اموری مهم هستند که نادیده گرفتن آنها نقصانی جبران ناپذیر در ساختار پرورشی و آموزشی مدارس ایجاد می‌کند. در ضمن معلم باید از نظر مالی تامین باشد تا با فراغ خاطر بتواند تمام وقت خود را صرف دانش آموز بکند. معلمی که شغل دوم دارد، هیچ گاه فرصتی برای مطالعه و جمع آوری مطالب جدید و ارائه به دانش آموزان نخواهد داشت. در هنگام معاینات قبل از ثبت نام دقت کافی مبذول داشته شود. معاینه نباید سرسری و بدون توجه صورت گیرد. بعد از فهمیدن مشکلات کودک نباید تسلیم خواهش پدر و مادر کودک مبنی بر ثبت نام کودک شده ، ابتدا باید اقدامات درمانی یا پیشگیری بر روی کودک انجام شود و بعد ثبت نام صورت گیرد.

امین عظیمی

من امین عظیمی هستم در 1364 برای انجام ماموریتی به دنیا آمده ام که تا زنده هستم برای انجام این ماموریت تلاش خواهم کرد.من عاشق تدریس و آموزش و خانواده و طبیعت (مخصوصا کوه پیمایی) هستم و در مسیر آموزش خیلی علاقه دارم دانسته ها رو به اشتراک بزارم .

پاسخی بگذارید

بستن منو
×
×

سبد خرید